Zoek een groep chimpansees in het wild. Koop een neppe, enge slang en leg die neer in de buurt van de apen. Op een gegeven ogenblik hebben een paar chimpansees door dat er een bedreiging is. Die apen waarschuwen de rest: “Kijk uit - enge slang!” De chimpansees die de boodschap gehoord hebben en dus gewaarschuwd zijn, slaan vervolgens veel minder vaak alarm. Want zij weten dat de rest van hun kolonie de waarschuwing al gehoord heeft.
Uit dit onderzoek van Britse en Duitse biologen, gepubliceerd in het nieuwste nummer van Current Biology, komt een belangrijke ontdekking naar voren. Rekening houden met de kennis en het perspectief van anderen wordt gezien als een belangrijke menselijke eigenschap. Dat chimpansees beseffen dat anderen dankzij dat andere perspectief meer of minder kennis kunnen hebben dan zij zelf, is een nieuwe ontdekking. De alarmroep van de apen is niet zomaar een schrikreactie, maar een manier om kennis te verspreiden. En daarbij doen de alarmerende apen dus hun best om geen overbodige informatie te verspreiden.
Vervang “apen” nu eens met “mensen”. En “enge slang” met “terrorist”. Dan zie je een belangrijk verschil. Tien jaar na de aanslagen op het World Trade Center horen we nog steeds heel vaak dat terrorisme een gevaar is (ook al gebeurt er in werkelijkheid niets nieuws). We worden steeds weer door nieuwe mensen gewaarschuwd voor diezelfde oude ‘enge slang’. “Pas op, die slang zit er nog steeds hé! Niet vergeten!!” Die informatie is niet alleen overbodig, maar kan mensen ook nodeloos ongerust maken.
Waarom blijven we dan de hele tijd op die slang wijzen? Er worden er nog steeds nieuwe wetten gemaakt, waarmee het makkelijker is om iedereen in de gaten te houden (want enge slangen kunnen overal onder het gras verborgen zitten). Denk daarbij aan een verplichte identiteitskaart, het plaatsen van camera’s of dat maatschappijen en overheden voor langere tijd allerlei informatie over jouw communicatie mogen bewaren.
Mensen zullen sneller ja zeggen tegen een maatregel als ze denken dat er anders veel gevaar dreigt. Misschien is het zo dat die wetten nooit geaccepteerd zouden worden, als we niet steeds opnieuw gewezen werden op die enge slang?
Apen hebben natuurlijk ook hun eigen apenrotsspelletjes en daar zal vast ook wel wat op aan te merken zijn. Maar één ding doen ze in ieder geval goed. Apen wijzen elkaar in het geval van een mogelijk gevaar op de feiten en laten elkaar daarna met rust. Apen doen niet aan massahysterie. Ik denk dat ik naar Artis verhuis.
Foto: Dullhunk